Patlamaya hazır konut balonu

Soru

İstanbulda bence koca bir konut konut balonu var.Sizin konut balonuyla ilgili size sorulan sorulara verdiğiniz cevapları incelediğimde siyasi istikrar sürdükçe sorun olmaz tezini vurguladığınızı görüyorum.Ben Gayrettepe de oturuyorum son 6 yıldırda ev alımı için sıkı bir takipteyim.5 yıl öncede fiyatların yüksek olduğu kanaatindeydim.Ama bugün ciddi bir balon sözkonusu. Ortalama brüt 130-140 m2 40 yaşındaki evlere 800.000-1.200.000 tl fiyat isteniyor.2009 öncesi oturduğum Kağıthane hamidiye mahallesinde 100 m2 evlere 400.000 tl den aşağı istenmiyor.Konut balonu yok diyenlerini tezleri ve benim antitezlerim aşağıdaki gibidir. 1- Tez : Siyasi istikrar sürdükçe konut fiyatlarının yönü yukarıya doğrudur. Antitez : 2002 de hükümetin işbaşına gelmesi süreci ve sonrasında sıkıntıdaki Amerikan ekonomsi ve bankaları için FED parasal genişleme programı uygulamış, piyasaya sürülen fazla parayı faize kaymasın insanlar bol bol tüketsin diye faiz oranlarını ciddi oranda düşürmüş bunu yaparkende dolar basmıştır.(100 dolar yeşilin basım maliyeti 6 centtir.)Yabancı sermaye ve fonlar kendi ülkesinde güvenilir fakat kazancı düşük Amerikan piyasası yerine bizim gibi gelişmekte olan piyasalara yönelmiştir.100$ ı ortalama 1,5 tl den bozduran yabancı yatırımcı 1500 tl almış bunu da borsa mevduat yada tahvile yatırmış.Örneğin mevduattan %10 faizle (Türk yatrımcılar gibi %15 stopaj ödemezler) 150 tl faiz elde emişlerdir.Bu kazancı ülkelerinde 10 yılda elde edemezler.Hükümet üretime dayalı olmayan inşaat sektörünü lokomotif sektör olarak kullanarak büyümeyi seçtiği ranta dayalı üç kağıt ekonomisi programı uyguladı.Bu da kağıttan kulelere benziyor.Sağlam bir rüzgarda dağılmaması içten bile değil.FED in uyguladığı bu program sonsuza kadar gidemez.Piyasaya verdiği parayı nisan ayı itibariyle geri çekmeye başlıyor.Ev almak için bankaya gidersiniz banka size vereceği parayı nereden alacak tabiî ki dış krediyle .6 cente maledilen dolarla son 10 yılda %150 yakın karla ülkelerine geri dönecek.Bu bankaların aldığı kredi borçları nasıl ödenecek elbette TL ile değil dolarla.Peki siz aldığınız borçla ne yaptınız ,Avmler yaptınız, konut yaptınız vs.. peki bu yapılan inşaatların reel ekonomiye katkısı ne, bir üretim yapıp paramı kazandırıyor.Netice itibariyle taş ve toprak.Parayı taşa toprağa gömük Üstelik %150 faiz ödeyerek.Siyasi istikrarın ön önemli teminatı iyi giden ekonomidir.Üretime dayalı olmayan yıllık cari açığın 50 milyar olduğu ekonomi son 10 yılda olduğu gibi döner ama sürdürelemez.Haziran seçimleri sonrası sürprizlere açık olun. 2- Tez :Evlilik, boşanma ve göç sebebiyle artan konut talebi Antitez : İstanbulda 2015 yılda 240.000 konut satılmış.110.000 evlilik yapılmış 27.000 boşanma olmuş.(Boşananların %85 i ilerleyen yıllarda tekrar evlenmiş) Gelenler gidenler çıkarılınca net 60.000 göç olmuş.Yuvarlak olarak istanbulun 120.000 civarı yıllık ekstra konut ihtiyacı var.Alıınan daire ruhsat sayısı 210.000. Yabancılara satılan konut sayısı 3.000 adet yani satılan konut sayısının yaklaşık %1 i matematiksel anlamda yabancı talebinin konut fiyatlarına etkisi yok hükmündedir. Yukardaki rakamlar analiz edildiğinde boşanmaların konut talebine etkisi makro anlamda yok sayılabilir. İstanbulda konut fiyatlarını 300.000 tl ile 1.000.000 tl arasında olduğu ortalama konut fiyatının 500.000 tl olduğu varsayılırsa. İstanbul sürekli göç alıyor , boşananlar var deniliyor.Şimdi 500.000 tl ye evi yeni tayini çıkan öğretmenmi,astsubaymı yeni mezun olmuş mühendismi ,kobaniden kaçan suriyelilermi,asgari ücretle çalışan vasıfsız insalarmı alacaklar.. Alanlar kimler biliyormusunuz. 2.1 .Hükümetin son 10-15 yılda uyguladığı ekonomik tutum,Dünya ekonomik konjontürü sebebiyle parası olanın dövizin yatay seyri ve mevduat faizlerinin reel anlamda negatif olması (parayı bankaya koyan enflasyon karşısında zararda) sürü psikolojisiyle paralarının değerini koruma çabası için de olmalarıdır. 2.2 Parası olmayanların faizlerin düşmesiyle bankaların likidite bolluğu sebebiyle bankaların para satmak için kaldırımlara bile stand kurduğu bu dönemde karı koca çalışıp en az gelecek 15-20 yıllarını ipotek etme pahasına ev alma hayallerini gerçekleştirme dürtüsüdür.Elbette ilerde herhangi bir sebepden işsiz kalma durumu göz ardı edilerek. Çok kez şahit olmuşunuzdur ? karşı daire geçen sene 300 e satıldı.Adama 400 veriyorlar adam vermiyor ?, ?2sene önce 200 e aldım şimdi 400 tl ediyor ev en iyi yatırım aracı gel sanada alalım.Bir zamanlar titan zinciri vardı.Bu günkü durumu ona benzetiyorum.Şu nutulmamalıki HİÇ BİR YATIRIM ENSTÜRMANI REALİZE EDİLMEDİKÇE KARLILIĞINIZ KAĞIT ÜZERİNDE KALIR. İleryen aylar yada birkaç yıl içinde fiyatları speküle edilmiş arsaların üzerine %100 kar marjıyla inşa edilmiş titan zihniyeti ve medya pohpohlamasıyla satılmış konutların vay haline.Cari açığın 50 milyar dolar özel sektör pozisyon açığının 400 milyar dolar Merkez bankası kullanılabilir rezervlerinin 43 milyar dolar tasarruf oranı %12 e(Dünya ortalaması %33,çin %50 ) düşen bir ekonomide iş ve ticaret hayatının devamını sağlayacak likiditenin finansmanın yine yurtdışı olmayacağı aşikardır.Olsa bile maliyeti çok yüksek olacaktır.Bu likiditeyi temin etmek için iş hayatının içinde olan yatırım amaçlı konut alanlar talebin olmadığı dönemde konutlarını maliyetinin altındaki fiyatlara satmak durumunda kalacaktır. Hele hele kira çarpanın 30 yıla ulaşmasına ,isanların alım gücünün konut fiyatlarıyla ilişkisizliğne hiç girmiyorum. Not: Ekonomist değilim mühendisim.Yorumumun sadece düşünen ve sorgulayan insanın analazi şeklinde değerlendrilmesini rica ediyorm.Zira bir söz vardır ?yarım doktor candan ,yarım hoca dinden eder ?

Tebernüş Kireçci tarafından yanıtlandı.
09 Mart 2015 | 02:00 Abdurrahman DEMİRCAN 14555 Kişi okudu

Arsamı sattım, teselli arıyorum.

Soru

Tekirdağ taraflarında dededen kalma 590m2 arsamız vardı. 0,15-0,30 taks-kaks oranı var. villa yapılıyor işte. Denize 200m mesafede, deniz görüyor. 150 bine müşteri çıktı ve sattım. şu anda elimde 150 bin var ne yapacağımı bilmiyorum. Lütfen birkaç öneri verin. Teselli edin:(

Tebernüş Kireçci tarafından yanıtlandı.
25 Haziran 2016 | 00:14 Burak Şen 14519 Kişi okudu

toki evleri ev sahibinde noterden kalan borcuyla beraber devir almak doğrumu??

Soru

Merhaba TOKİ den ev almak istiyorum görüştüğüm ev sahibi evin geri ödemesi olduğu için tapu devrinin olamayacağını noterden kalan borcun devredileceğini ve borç bitince tapuyu alacağımı söylüyor. İleride bir sorun çıkar mı? noterden devir aldıktan sonra aynı evi birden fazla kişilere satabilir mi? noterle yapılan satışlarda dolandırıcılık yapılır mı? malum günümüzde güvenmek çok zor. ev sahibinin bu güne kadar ödediği parayı kendisine ödeyip evi borcuyla devir almam doğru mu? ileride sorun çıkarsa noterden aldığım devir belgesi bana ne kadar yardımcı olur bilgilendirirseniz çok sevinirim şimdiden teşekkürler

Av. Hilal Bayram tarafından yanıtlandı.
10 Kasım 2014 | 13:49 Serap Öney 14508 Kişi okudu

Dolar bazında emlakta artış sıfır

Soru

Tebernüş bey selamlar, geçenlerde oturdum hesap yaptım 2012 ve 2013 te aldığım fiyat teklifleri, evlerin fiyatlarını ve projelerin fiyat listelerini hepsini tutmuştum evde vardı, ve bu geçtiğimiz hafta sonra tekrar projeleri gezdim ve kısacası söylemek gerekirse : A evin 2013 fiyatı 1.600.000 TL o gün kuru ile : 874.000 USD ayni A evin 2016 fiyatı 2.750.000 TL bugün kuru ile : 887.000 USD 3 yil dolar bazında artış : %1 yüzde bir civarı ________________ Başka bir örnekte B evin 2013 fiyatı 90.000 TL o gün kuru ile : 47.000 USD Ayni B evin 2016 fiyatı 150.000 TL bugün kuru ile : 48.000 USD 3 yil dolar bazında evin değer artışı = 2% yüzde iki civarı _____________________ Yatırım amaçlı ev alanlar sadece kiraları artı gelir olmuş oluyor bu durumda, daha çok evi hesapladım bunlar hepsi istanbul içi normal ev veya residence şekilde idi. Peki Tebernüş bey bu durumda benim ekonomi bilgime dayanarak söylıyorum dolar kurunu takip eden enfılasıyon emlakta sahte ve cazip bir artışa sebep olmuş durumda, ki Dolar kurunda bir durulma ve ya TL de değer kazanma eşittir : Yabancı yatırımcı gayrımenkul satıp TL verip dolar almak, emlak da ya gerileme yada çok ağır bir şekilde durulma olabileceği, kısacası bir kriz yaşanabileceğini düşünüyorum, kendi adıma vatandaşı uyarmak sizden de fikir almak istedim.

Tebernüş Kireçci tarafından yanıtlandı.
19 Ekim 2016 | 06:38 Ali maksat 14451 Kişi okudu

Doğal sit alanında 1.derece konteyner koyulur mu

Soru

Ayvalık badavutta 1978 yılında normal imarlı arsa olarak ailem bir arsa almış seneler sonra sit olmuş doğal sit ama tabiat vs etrafı etkileyecek bir durum yok etrafımızda yapılaşmalar var ge imar barışına giren yerler var Geçtiğimiz gümlerden 21 metrekare bir konteyner koydum kalasların üzerine abelediye şikayet üzerine gelmiş kaldırma kararı çıkar mı yaptırım nedir be yapabilirim iyi çalışmalar teşekkür ederim

Satfiye Kireçci tarafından yanıtlandı.
12 Ağustos 2018 | 12:43 Uğur Can Kaymaz 14391 Kişi okudu

İşyerinin mesken olarak kullanılması

Soru

Öncelikle kolaylıklar diliyorum. Tapuda işyeri statüsünde olan bağımsız bölümün mesken olarak kullanılması/kiraya verilmesi hukuki yönden mülk sahibine olumsuz bir sonuç getirir mi? (Kat malikleri kurulu oybirliği kararı olmasına rağmen) Teşekkürler...

Satfiye Kireçci tarafından yanıtlandı.
07 Aralık 2018 | 00:28 Çetin AKMEŞE 14373 Kişi okudu

halkalı'da hangi site tercih edilmeli

Soru

merhaba, 450.000-510.000 aralığında halkalı'da çeşitli siteleri 3+1 daire almak için inceliyorum. Sizin soru cevaplarınıza da baktım. Alacağım evde 10 yıl kadar oturacağım sizce soyak olimpia gibi oturmuş bir siteden mi yoksa lounge 1, dumankaya konsept, elitist park, astera park gibi daha yeni bir siteden almalıyım? Eğer yeni siteleri tercih edersem bahsettiğiniz fiyat oranlarını göz önüne almadan hangisinden almak daha az başımı ağrıtır? (bu benim için daha önemli işim çok yoğun ve bebek bekliyoruz evle ilgili bir sıkıntıyla uğraşmak istemiyorum) ilginize şimdiden teşekkürler

Tebernüş Kireçci tarafından yanıtlandı.
17 Kasım 2014 | 14:54 onur uğuz 14364 Kişi okudu

Güney Doğu mu güney batı mi?

Soru

Tebernüş bey, biz Antep de ev aldik. Müteahhit güney doğu cephesindeki evin daha iyi olacağını söyledi. Sabahtan öğlene kadar güneş alır. Öğleden sonra güneş döner. Akşam balkon keyfi yaparsınız dedi. Arkadaşlarım Güney Batı daha iyi dedi. Bizde arada kaldık Söyledikleri doğru mu acaba? Sizin fikirlerinizi çok kıymetli. Allah razı olsun

Tebernüş Kireçci tarafından yanıtlandı.
05 Mart 2020 | 12:27 Burcu Turan 14344 Kişi okudu

kargir ev yıkımı ve yapılması

Soru

Köyde mevcut eski kargir evi yıkıp mevcut arsası üzerine tapuyu ölçtürdüm yine aynı yere sınırları aşmadan yeni ev yaptım bir sorun olurmu tapudada yerimiz kargir ev görünüyor

Tebernüş Kireçci tarafından yanıtlandı.
24 Temmuz 2020 | 18:39 cahit altunöz 14341 Kişi okudu

Yatırım için konut alanlar konutlarınıza sahip çıkın!

Tartışma

İstanbul başta olmak üzere Türkiye genelinde konuta yatırım yapan uzun vadede mutlaka kazançlı çıkar. Malzeme bulunsa işçi ve taşeronunun, işçi ve taşeron bulunsa malzemenin bulunmadığı bir dönem yaşıyoruz. İnşaat malzemelerinde, işçilerde ve taşeronlarda kuraklık ve kıtlık yaşanıyor (!) Geçmişte yatırımcıların dolar ve altına hücum ettiği ortamda ülkesine ve milletine güvenip konut satın alanların çok kazançlı çıkacağı döneme giriyoruz. "Dolar ikiye katlanacak. Ev fiyatları yarıya düşecek" yalanına inananların mağduriyet yaşayacağı dönem başladı. Gelecek bir kaç yılda konut dolardan çok daha yüksek getiri sağlayacak. Reel bazda kancı görünce satmak için acele etmeyin. Arz fazlası oluşana kadar konut fiyatlarını kimse tutamaz.Gelecek bir kaç yılda konuttan daha fazla kazandıracak yatırım enstrümanı yok. Yükseliş bir kaç yıl daha devam edecek.

Siz bu konuda ne düşünüyorsunuz?
06 Ağustos 2021 | 08:15 Tebernüş Kireçci 14273 Kişi okudu